Избранное

Վահան Տերյան ամենաթախիծ բանատեղծություն ԷԼԵԳԻԱ Մեռնում է օրը։ Իջավ թափանցիկ Մութի մանվածը դաշտերի վրա. Խաղաղ-անչար է, պայծառ գեղեցիկ, Անտրտունջ նինջը մահացող օրվա… Պարզ ջրի վրա եղեգը հանդարտ Անդողդոջ կանգնած էլ չի շշնջում, Լռին խոկում են երկինք, գետ ու արտ, Եվ ոչ մի շարժում, ու ոչ մի հնչյուն… Ես կանգնած եմ լուռ, անչար է հոգիս, Թախիծս խաղաղ անուրջի նման. Էլ չեմ անիծում ցավերը կյանքիս, Էլ չեմ տրտնջում վիճակիս ունայն…

English

Take after sb.-I take after my father.

Take sth. apart-Hurricane took the house apart overnight.

Take sth. back-I borrowed my friend’s book but she hasn’t taken it back yet.

Tale sth. down-They decided to take the house down.

Tale sb. In-Several families took in foreign students.

Take off-Pilot said that the plane would take off in 30 minutes.

Take sth. off-Take off your coat, it’s warm inside.

Take on sth.-I can’t take on anymore work at the moment. We are taking on 50 new staff this year.

Take sb. out-Taking the whole family out to the cinema.

Take sth. out-I took the present out of the box.

Take sth. out on sb.-He took out his anger on me.

take (sth) over-Have you taken over the flu.

Take sb. through sth.-I’ll take you through it one more time then you can try it yourself.

Take to sth.-I took to tennis.

Take up sth.-I took up running.

Take sth. up-I try to not take up to much of your time.

She’s a good cooker so I’ll take her up on this job.

Կենսաբանություն

Նույլեինաթթուներ և դրանց ֆունկցիան:Նուկլեինաթթուները պոլիմերներ են, որոնց մոնոմերները կոչվում են նուկլեոտիդներ լատիներեն <<նուկլեոս>> բառից ինչը նշանակում է կորիզ, միջուկ: Այս նյութերն առաջին անգամ բջջի կորիզում հայտնաբերել է շվեյցարացի կենսաքիկոս Ֆրիդրիխ Միշերը 19-րդ դարում:

Բջջում կան երկու տեսակի նույկլեինաթթուներ՝ դեզօքսիռիբոնուկլեինաթթու (ԴՆԹ) և ռիբոնուկլեինաթթու (ՌՆԹ):

ԴՆԹ-ի մոլեկուլն իրենից ներկայացնում է երկու՝ մեկը մյուսի շուրջը ոլորված թելեր՝ շղքաներ, որոնցից յուրաքանչյուրը պոլիմեր է, որի մոնոմերներն են նուկլեոտիդները: ԴՆԹ-ի մեկ մոլեկուլում կարող են պարունակվել միլիոնավոր նույլեոտիդներ: Այն ունի բացառիկ մեծ մոլեկուլային զանգված:

Նուկլեոտիդը միացություն է՝ կազմված երեք նյութից՝ ազոտական որոշակի տեսակի հիմքից, ածխաջրից և ֆոսֆորական թթվից: Ածխաջրի (դեզօքսիռիբոզ) պարունակությունից է առաջացել ԴՆԹ-ի անվանումը: ԴՆԹ-ի մոլեկուլում տարբերում են 4 տեսակ նուկլեոտիդներ, որոնցում ածխաջուրը և ֆոսֆորական թթուն միանման են, և դրանց իրարից տարբերվում են միայն ազոտական հիմքերով:

Կենսաբանություն

Բջջի անօրգանական նյութերը: Բջջի հիմնական օրգանական նյութերից են սպիտակուցները, նուկլեինաթթուները, ածխաջրերը, ինչպես նաև ճարպերը և մի շարք համեմատաբար փոքր մոլեկուլներ՝ հորմոնները, գունակները (պիգմենտները), ամինաթթուները, նուկլեոտիդները և այլն:

Բջջիջները զանազանվում են տարբեր քանակի օրգանական նյութերի պարունակությամբ: Օրինակ, բուսական բջիջներում գերակշռում է աշխաջրերի, իսկ կենդանական բջիջներում՝ սպիտակուցների քանակը:

Բջջի օրգանական նյութերից շատերը, օրինակ՝ սպիտակուցները կամ նուկլեինաթթուները, եկնսաբանական պոլիմերներ են, որոնք կազմված են կրկնվող կառույցներից՝ մոմոմերներից: Այդպիսի նյութերի զանգվածը շատ մեծ է:

Սպիտակուցների կառուցվածքը: Սպիտակուցների կառուցվածքը բավականին բարդ է: Նախ, բոլոր սպիտակուցները բաղկացած են O-ի, C-ի, N-ի և H-ի ատոմներից: Շատ սպիտակուցներ պարունակում են նաև ծծմբի, տարբեր մոտաղների՝ երկաթի, ցինկի, պղնձի ատոմներ:

Աշխարհագրություն

Հայաստանի հանրապետությունում նույնպես կլիման բնութագրող հիմնական ցուցանիշները՝ ջերմությունն ու խոնավությունը, կտրուկ փոփոխվում են տարվա ընթացքում և տեղից տեղ։ Տարվա ընթացքում փոփոխութունները դրսևորվում են ըստ ցայտուն արտահայտված տարվա կլիմայական եղանակների՝ սեզոնների։

Քանի որ ՀՀ-ը լեռնային երկիր է, կախված է տեղանքի բացարձակ բարձրությունից, տարվա կլիմայական սեզոնների տևողությունը տարբեր է։

Բարձրալեռնային գոտում՝ 2500 մ-ից բարձր տեղամասերում, խիստ ձյունառատ ձմեռը տևում է 7-8 ամիս՝ հոկտեմբերից մայիս։

Միջին բարձրության լեռնային գոտում (1500-2500 մ բարձրություններ) ձմռան տևողությունը երկու ամսով կարճ է․ սկսվում է մեկ ամիս ուշ և ավարտվում մեկ ամիս շուտ։

Ցածրադիր գոտում (մինչև 1300-1500 մ բարձրությւններ) ձմեռն ավելի կարճատև է․ հիմնականում սկսվում է դեկտեմբերի կեսերին և ավարտվում է փետրվարի վերջին։

ՀՀ-ում առանձնացվում են կլիմայի վերընթաց 8 գոտիներ․

1-չոր մերձարևադարձային

2-չոր, խիստ ցամաքային

3-չոր ցամաքային

4-չափավոր ցամաքային

5-չափավոր շոգ

6-բարեխառն լեռնային

7-ցուրտ լեռնային

8-ձյունամերձ (խիստ ցուրտ) լեռնային։

Քիմիա

Իզոտոպները բնության մեջ

Համարվում է, որ բնության մեջ իզոտոպերի քանակը նույնն է բոլոր նյութերում։ Որոշ ֆիզիկական պրոցեսներ բերում են իզոտոպերի բաղադրության փոփոխության։ Միներալային ատոմների աստիչանաբար կուտակվելը- երկարակյաց ատոմների տրոհման հետևանքով թույլ է տալիս զբաղվել ատոմային երկրաբանական ժամանակագրությամբ։ Հատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում ածխածնի ատոմի իզոտոպերի ճեղքումը մթնոլորտի վերին շերտերում տիեզերական ճառագայթների ազդեցության տակ։ Այդ իզոտոպերը տեղաբաշխվում են մթնոլորտում և ջրոլորտում մտնելով կենդանի օրգանիզմներում շրջանառության մեջ(բույսեր, կենդանիներ)։ Իզոտոպերի բաղադրության ուսումնասիրությունը ընկած է ռադիոածխածնային հետազոտուրյան հիմքում։

Իզոտոպերի կիրառությունը մարդու կողմից

Տեխնոլոգիական առումով իզոտոպերի ուսումնասիրությունը և բաղադրության փոփոխությունը բերում է հատուկ հատկություններով նյութերի ստացման։ Օրինակ 235U-ը ընդունակ է շղթայական ռեակցիայի ջերմային նեյտրոնների ճեղքմքմբ և կարելի է օգտագոևծել ատոմային ռեակտորներում և ատոմային զենքում։ Սակայն բնական ուրանում ընդամենը 0,72% է այդ ռադիոակտիվ նուկլիդը, այն ինչ շղթայական ռեակցիան ընթանում է նվազագույնը 3%-ի առկայության դեպքում։ Քանի որ ուրանի նուկլիդները ուեն բավականին մոտ ֆիզիկո-քիմիական հատկություններ ապա ուրանի հարստացմամբ կարող են զբաղվել մի քանի պետություն աշխարհում։ 60Co и 137Cs նուկլիդները օգտագործվում է γ-ճառագայթների ստերիլիզացման համար, մետաղական իրերի ֆիզիկական ստերիլացման մեթոդ, վիրակապման նյութերի և այլն։ Ներթափանցող ճառագայթման չափաբաժինը պետք ե լինի մինչև 20-25 մկգ, որը պահանջում է բարձր անվտանգության աստիճան։ Դրանից ելնելով այս մեթոդը հանդիսանում է գործարանային ստերիլիզացման մեթոդ։

Քիմիա

Կովոլենտային — ոչմետաղներ, ոչբեվեռային և բեվեռային միևնույն մետաղների միջև.

Իոնային — մետաղ-ոչմետաղ, կերակրի աղը (NaCl, CaClշ,KI).

Մետաղական — մետաղներ(Mg,Al և այլն).

Ոչբեվեռային կովոլենտային մոլեկուլները

Ֆիզիկա

Էլեկտրական լիցք, սկալյար ֆիզիկական մեծություն: Բնութագրում է մարմնի՝ էլեկտրամագնիսական փոխազդեցությանը մասնակցելու և էլեկտրամագնիսական դաշտի աղբյուր լինելու հատկությունը։ Էլեկտրական լիցքի հասկացությունն առաջին անգամ կիրառվել է 1785 թ. Կուլոնի օրենքում: 1729 թ. Շառլ Դյուֆեն սահմանեց, որ գոյություն ունեն երկու սեռի լիցքեր։ Մի տեսակն առաջանում է ապակին մետաքսով շփելիս, մյուսը՝ ապակին խեժով շփելիս։ Դյուֆեն անվանեց այդ լիցքերը «ապակե» և «խեժային»: Դրական և բացասական լիցքերի մասին հասկացությունը

Կենսաբանություն

1.Օրգանական և անօրգանական նյութեր, մակրոտարրեր, միկրոտարրեր, ուլտրամիկրոտարրեր։
Միկրոտարրեր, օրգանիզմներում փոքր (սովորաբար տոկոսի հազարերորդական մասեր) քանակներով պարունակվող և դրանց բնականոն կենսագործունեության համար անհրաժեշտ քիմիական տարրեր։ Միկրոտարրեր են նաև հողում, լեռնային ապարներում, հանքանյութերում, ջրերում պարունակվող քիմիական որոշ տարրեր։ Մակրոտարրերից զատելու քանակական ճշգրիտ սահմաններ չկան։ Հողի և լեռնային ապարների որոշ մակրոտարրեր (Fe, A1 և այլն)

2. Ջրի ֆունկցիանները և հատկությունները

Ջուրը, անօրգանական միացություն է , ջրածնի օքսիդ, քիմիական բանաձևը՝ Н2O։ Ջուրը բնության ամենատարածված նյութն է, բնության մեջ հանդիպում են պինդ, հեղուկ, գազային վիճակներում։ Կազմում է կենդանի օրգանիզմների բաղադրության 2/3 մասը։

3.Սպիտակուցնռր, ածխաջրեր , դրանց կառուցվածքը և ֆունկցիան

Սպիտակուցները՝ որպես առանձին կենսաբանական մոլեկուլներ են առանձնացվել են 18-րդ դարում ֆրանսիացի քիմիկոս Անտուան դե Ֆուրկուրի կողմից  Ածխաջրեր, (ածխաջրատներ, շաքարներ), քիմիական միացություններ՝ կազմված ածխածին, թթվածին և ջրածին տարրերից։ Ածխաջուր են կոչվում, որովհետև միացության մեջ ջրածին և թթվածին տարրերը գտնվում են ջրի մոլեկուլում ունեցած համամասնությամբ՝ Cx(H2O)y։ Կառուցվածքով և քիմիական հատկություններով ունեն շաքարների բնույթ։

4. Նուկլեինաթթուներ՝Դնթ և Ռնթ, դրանց կառուցվածքը և տարբերությունները։

Քիմիա

Ատոմի կառուցվածք  ատոմի սահմանումը նյութի փոքրավոր մասնիկները ատոմներնեն  ատոմները քիմիապես անբժանելի մասնիկներեն բայց ֆիզիկապես  բաժանելի իզոտոպներ  ատոմը կազմված է դրական լիցքավորված էլեկտրոնները +1.1 P 0.1N  -1.0 E ատոմի բաղադրությունը  իզոտոպներ

Քիմիական տարրերի պարբերական օրենքը

Քիմիական տարրերի պարբերական աղյուսակը մակռո տարրեր c, h,o,n,p,s (fe ca k na mg al ci f br l zn cu mn ag au)